مراقبت های قبل و بعد از ابدومینوپلاستی، بخش مهمی از مسیر جراحی و دوران نقاهت هستند. رعایت درست این مراقبتها میتواند به کاهش عوارض، ترمیم بهتر زخم و بازگشت ایمنتر به فعالیتهای روزمره کمک کند. در این مطلب از سایت دکتر مجید بهشتی منفرد، مهمترین اقدامات قبل و بعد از ابدومینوپلاستی را مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم.
اقدامات قبل از ابدومینوپلاستی کدامند؟
اقدامات قبل از عمل ابدومینوپلاستی از چند هفته قبل از جراحی شروع میشوند و نقش مهمی در کاهش عوارض، پیشگیری از عفونت و بهبود روند ترمیم زخم دارند. برای اینکه آمادگیهای لازم را فراموش نکنید، در جدول زیر زمانبندی کلی مراقبت های قبل از عمل ابدومینوپلاستی را آوردهایم.
| زمان | اقدامات مهم |
| ۴ تا ۶ هفته قبل | ترک سیگار، قلیان و سایر محصولات نیکوتیندار |
| ۲ تا ۴ هفته قبل | بررسی داروها و مکملها، انجام آزمایشهای تجویزی |
| هفته آخر | آمادهسازی منزل، هماهنگی همراه و رعایت بهداشت پوست |
| روز قبل | آمادهکردن وسایل و رعایت دستور ناشتایی پزشک |
| روز جراحی | پوشیدن لباس مناسب و همراهداشتن مدارک پزشکی |
۱. مصرف سیگار و دخانیات را قطع کنید
نیکوتین باعث تنگشدن عروق خونی میشود و خونرسانی به پوست و بافتهای شکم را کاهش میدهد. ازآنجاکه در ابدومینوپلاستی پوست شکم از بافتهای زیرین جدا و دوباره کشیده میشود، خونرسانی مناسب برای ترمیم زخم اهمیت زیادی دارد.
ادامه مصرف دخانیات میتواند احتمال بروز عوارض زیر را افزایش دهد:
- تاخیر در ترمیم زخم و بخیهها
- عفونت محل جراحی
- بازشدن خط برش
- نکروز یا سیاهشدن پوست شکم
- مشکلات تنفسی و عوارض مرتبط با بیهوشی

۲. داروها و مکملهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید
بعضی داروها و مکملها میتوانند احتمال خونریزی، کبودی یا تشکیل لختهخون را افزایش دهند یا با داروهای بیهوشی تداخل داشته باشند. به همین دلیل، بهتر است حداقل دو هفته قبل از ابدومینوپلاستی، فهرست کاملی از داروها و مکملهای مصرفی خود را در اختیار جراح قرار دهید. داروهایی که باید درباره مصرف آنها با پزشک مشورت کنید، عبارتاند از:
| گروه دارویی | نمونهها | علت اهمیت |
| داروهای ضدالتهاب | ایبوپروفن، ناپروکسن و آسپرین | احتمال افزایش خونریزی |
| داروهای ضدانعقاد | وارفارین، ریواروکسابان و آپیکسابان | تاثیر بر انعقاد خون |
| مکملهای گیاهی | جینکو، سیر و علف چای | احتمال خونریزی یا تداخل دارویی |
| مکملهای ویتامینی | ویتامین E با دوز بالا | احتمال افزایش خونریزی |
| داروهای هورمونی | برخی قرصهای ضدبارداری حاوی استروژن | احتمال افزایش خطر لختهخون در بعضی بیماران |
۳. آزمایشها و بررسیهای پزشکی را انجام دهید
مهمترین آزمایشهای قبل از عمل عبارتاند از:
- آزمایش خون: برای بررسی کمخونی، سطح هموگلوبین و سایر شاخصهای ضروری.
- آزمایش انعقاد خون: در صورت نیاز، برای بررسی وضعیت لختهشدن خون و احتمال خونریزی.
- نوار قلب (EKG): برای ارزیابی عملکرد قلب، بهویژه در افراد دارای عوامل خطر قلبی.
- بررسی بیماریهای زمینهای: مانند دیابت، فشارخون بالا، بیماریهای قلبی و مشکلات انعقادی.
- بررسی احتمال بارداری: در صورت لزوم، برای اطمینان از باردارنبودن بیمار پیش از جراحی و بیهوشی.
اگر قصد انجام ابدومینوپلاستی دارید، بهتر است قبل از جراحی شرایط جسمانی، سوابق پزشکی و داروهای مصرفی شما توسط جراح بررسی شود. برای بررسی اولیه شرایط خود و دریافت راهنماییهای لازم قبل از عمل، میتوانید فرم مشاوره سایت را تکمیل کنید تا با شما تماس بگیریم.
۴. تغذیه مناسب را از چند هفته قبل شروع کنید
بدن شما برای ترمیم بافتها بعد از ابدومینوپلاستی به انرژی، پروتئین، ویتامین و مواد معدنی کافی نیاز دارد. به همین دلیل، بهتر است از چند هفته قبل از عمل، تغذیهتان را اصلاح کنید و از رژیمهای سخت و کاهش وزن ناگهانی بپرهیزید.
برای آمادهسازی بدن، موارد زیر را رعایت کنید:
- پروتئین کافی مصرف کنید: گوشت کمچرب، مرغ، ماهی، تخممرغ، لبنیات و حبوبات منابع مناسبی برای تامین پروتئین هستند.
- میوه و سبزیجات را فراموش نکنید: ویتامین C و سایر مواد مغذی موجود در این مواد غذایی در روند ترمیم بافتها نقش دارند.
- آب کافی بنوشید: تامین مایعات موردنیاز بدن به حفظ وضعیت عمومی و پیشگیری از کمآبی کمک میکند.
- کمبودهای تغذیهای را اصلاح کنید: اگر کمخونی یا کمبود آهن و ویتامین دارید، درباره مصرف مکمل مناسب با پزشک مشورت کنید.
مصرف خودسرانه مکملهایی مانند آهن، ویتامین E یا بروملین قبل از جراحی توصیه نمیشود؛ زیرا بعضی مکملها ممکن است با داروهای مصرفی یا روند انعقاد خون تداخل داشته باشند.
۵. بهداشت پوست و ناحیه جراحی را رعایت کنید
یکیدیگر از مراقبت های قبل از ابدومینوپلاستی، رعایت بهداشت پوست شکم و نواحی اطراف آن است. وجود زخم، التهاب یا عفونت پوستی در محل جراحی میتواند احتمال بروز عفونت بعد از عمل را افزایش دهد. برای آمادهسازی پوست:
- در روزهای نزدیک به جراحی، بدن خود را طبق دستور پزشک بشویید.
- اگر جراح استفاده از شوینده ضدعفونیکننده مانند کلرهگزیدین را تجویز کرده است، آن را مطابق دستور مصرف کنید.
- از تراشیدن یا اصلاح موهای شکم و ناحیه عانه با تیغ خودداری کنید؛ زیرا خراشهای کوچک پوستی میتوانند خطر عفونت را افزایش دهند.
- در صورت مشاهده جوش چرکی، زخم، التهاب یا عفونت در ناحیه شکم، موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
- بدون تجویز پزشک از پمادهای آنتیبیوتیک یا محلولهای ضدعفونیکننده استفاده نکنید.

۶. منزل و وسایل موردنیاز دوران نقاهت را آماده کنید
بعد از ابدومینوپلاستی، بهدلیل کشیدگی پوست و ترمیم جدار شکم، ممکن است در روزهای اول نتوانید بهراحتی خم شوید، صاف بایستید یا بعضی کارهای روزمره را انجام دهید. بنابراین بهتر است قبل از جراحی، فضای منزل را برای استراحت و بهبودی آماده کنید. برای این کار:
- چند بالش مناسب تهیه کنید تا بتوانید هنگام خواب، بالاتنه و زانوهای خود را بالاتر قرار دهید.
- لباسهای گشاد و جلو باز آماده کنید تا هنگام تعویض لباس به شکمتان فشار وارد نشود.
- داروها، آب، تلفن همراه و وسایل ضروری را در محلی قرار دهید که بدون خمشدن به آنها دسترسی داشته باشید.
- مواد غذایی و وعدههای سبک موردنیاز روزهای اول را از قبل آماده کنید.
- اگر فرزند کوچک دارید، برای مراقبت از او و انجام کارهایی که نیاز به بلندکردن اجسام دارند، از فرد دیگری کمک بگیرید.
مراقبت های بعد از ابدومینوپلاستی
اقدامات بعد از ابدومینوپلاستی نقش مهمی در ترمیم بافتها، کاهش تورم و پیشگیری از عوارضی مانند عفونت، تجمع مایع و بازشدن بخیهها دارند. در هفتههای اول، پوست و جدار شکم هنوز در حال ترمیم هستند و انجام فعالیتهای سنگین یا واردکردن فشار بیشازحد به ناحیه جراحی میتواند روند بهبودی را طولانیتر کند.
در ادامه، مهمترین مراقبتهایی را که باید از روز اول تا پایان دوران نقاهت رعایت کنید، توضیح خواهیم داد.
1. نحوه خوابیدن
بعد از ابدومینوپلاستی، پوست شکم به سمت پایین کشیده میشود و در صورت نیاز، جدار شکم هم با بخیه ترمیم خواهد شد. به همین دلیل، احتمالا در روزهای اول هنگام صافایستادن یا درازکشیدن احساس کشیدگی خواهید داشت.
برای کاهش فشار روی خط برش، معمولا توصیه میشود که در وضعیت نیمهنشسته بخوابید. برای خوابیدن صحیح، به نکات زیر توجه کنید.
- به پشت بخوابید و چند بالش زیر سر و بالاتنه قرار دهید.
- یک یا دو بالش زیر زانوها بگذارید تا پاها کمی خم بمانند.
- از خوابیدن روی شکم و واردکردن فشار مستقیم به محل جراحی خودداری کنید.
- تا زمانی که جراح اجازه نداده، روی پهلو یا درنهای جراحی نخوابید.
- هنگام بلندشدن از تخت، از همراه خود کمک بگیرید و از انجام حرکات ناگهانی پرهیز کنید.

۲. راه رفتن و فعالیت بدنی
استراحت بعد از جراحی ضروریست، اما این موضوع به معنای بیحرکتی کامل نیست. راهرفتن آرام و زودهنگام به گردش بهتر خون کمک میکند و احتمال تشکیل لخته خون در وریدهای عمقی پا (DVT) را کاهش میدهد.
معمولا با تایید تیم درمان، از همان روز جراحی یا روز بعد میتوانید پیادهرویهای کوتاه را شروع کنید. طبق گفته دکتر بهشتی، در روزهای اول بعد از عمل بهتر است خمیده راه بروید.
چه زمانی میتوان ورزش را شروع کرد؟
پیادهروی سبک معمولا از روزهای ابتدایی مجاز است، اما ورزشهای سنگین، تمرینات شکمی و بلندکردن وزنه اغلب برای حدود ۴ تا ۶ هفته یا بیشتر محدود میشوند.
اگر همراه با ابدومینوپلاستی، ترمیم جدار شکم یا لیپوساکشن گسترده انجام دادهاید، ممکن است به زمان بیشتری برای بازگشت به فعالیتهای ورزشی نیاز داشته باشید.
همچنین در بیمارانی که خطر تشکیل لخته خون بالاتری دارند، ممکن است جراح استفاده از جوراب فشاری، دستگاه فشار متناوب پا یا داروهای پیشگیری از لخته را تجویز کند. این اقدامات باید متناسب با شرایط بیمار انجام شوند.
۳. استفاده از گن
گن یا شکمبند مخصوص با ایجاد فشار کنترلشده روی شکم، از بافتهای جراحیشده حمایت میکند و به مدیریت تورم و احساس راحتی بیشتر هنگام حرکت کمک میکند.
بسته به نوع جراحی، ممکن است پزشک از شما بخواهد در هفتههای اول، گن را تقریبا بهصورت شبانهروزی بپوشید و فقط هنگام حمام یا تعویض آن را در بیاورید. برای استفاده صحیح از گن بعد از ابدومینوپلاستی:
- گن را مطابق اندازه و میزان فشار توصیهشده توسط جراح تنظیم کنید.
- از بستن بیشازحد آن که باعث درد، بیحسی یا اختلال در تنفس میشود، خودداری کنید.
- مراقب باشید لبههای گن روی بخیهها و محل خروج درنها فشار مستقیم وارد نکنند.
- از جمعشدن یا تاخوردن گن روی پوست شکم جلوگیری کنید.
- در صورت مشاهده تغییر رنگ پوست، درد غیرطبیعی یا احساس فشار شدید، موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
گن بعد از ابدومینوپلاستی چند هفته باید پوشیده شود؟
مدت استفاده از گن معمولاً حدود ۴ تا ۶ هفته است، اما ممکن است جراح با توجه به میزان تورم، وضعیت پوست و تکنیک جراحی، زمان متفاوتی را تعیین کند. به خاطر داشته باشید که گن باید از شکم حمایت کند، نه اینکه با فشار بیشازحد باعث ناراحتی یا آسیب به پوست شود.

۴. مراقبت از درن
درن یک لوله باریک است که در بعضی جراحیهای ابدومینوپلاستی زیر پوست قرار داده میشود تا خونابه و مایعات اضافی را از محل جراحی خارج کند. این کار به کاهش احتمال تجمع مایع زیر پوست یا همان سروم کمک میکند. البته همه بیماران به درن نیاز ندارند و استفاده از آن به تکنیک جراحی و شرایط بیمار بستگی دارد.
مهمترین نکات مراقبت از درن عبارتاند از:
- قبل و بعد از تخلیه مخزن، دستهای خود را بشویید.
- مخزن را طبق آموزش تیم درمان و در زمانهای تعیینشده تخلیه کنید.
- میزان ترشحات هر درن را جداگانه اندازه بگیرید و در جدول روزانه یادداشت کنید.
- رنگ ترشحات را بررسی کنید و تغییرات غیرعادی را به پزشک اطلاع دهید.
- مراقب باشید لوله درن کشیده، تاخورده یا از محل اتصال جدا نشود.
- مخزن و لوله را هنگام راهرفتن یا خوابیدن در وضعیت مناسب ثابت نگه دارید.
ترشحات درن در روزهای اول ممکن است خونی یا صورتیرنگ باشند و بهتدریج روشنتر شوند. بااینحال، خروج ناگهانی مقدار زیادی خون قرمز روشن، ترشحات چرکی و بدبو یا افزایش غیرعادی حجم ترشحات نیاز به بررسی پزشکی دارد.
درن ابدومینوپلاستی چه زمانی خارج میشود؟
در بسیاری از بیماران، درنها حدود یک تا دو هفته بعد از عمل خارج میشوند؛ اما معیار اصلی، میزان ترشحات و وضعیت محل جراحی است. ممکن است درن بعضی بیماران زودتر خارج شود و بعضی دیگر به زمان بیشتری نیاز داشته باشند. خارجکردن درن باید توسط پزشک یا کادر درمان انجام شود.
۵. مراقبت از بخیه و جای زخم
مراقبت صحیح از این نواحی به پیشگیری از عفونت، بازشدن زخم و بهبود ظاهر جای بخیه کمک میکند.
در هفتههای ابتدایی، مهمترین هدف، تمیز نگهداشتن زخم و جلوگیری از کشیدگی پوست شکم است. بعد از بستهشدن کامل برشها هم میتوان مراقبتهای مربوط به کاهش برجستگی و تغییر رنگ اسکار را شروع کرد.
| مراقبت از بخیهها در هفتههای اول | قبل از تماس با زخم یا تعویض پانسمان، دستهای خود را بشویید.
پانسمان را مطابق دستور پزشک تعویض کنید. از کندن چسبهای جراحی یا دستکاری بخیهها خودداری کنید. بدون تجویز پزشک از الکل، بتادین، آباکسیژنه یا پمادهای مختلف روی زخم استفاده نکنید. از انجام حرکاتی که باعث کشیدگی شدید خط برش میشوند، پرهیز کنید. محل بخیهها را روزانه از نظر قرمزی غیرطبیعی، تورم، ترشح و بازشدن زخم بررسی کنید. |
| مراقبت از جای بخیه بعد از ترمیم زخم | از ژل یا ورق سیلیکونی استفاده کنید.
از محل برش در برابر نور مستقیم خورشید محافظت کنید. در صورت تایید پزشک، ماساژ ملایم اسکار را انجام دهید. |
۶. حمام کردن بعد از ابدومینوپلاستی
زمان اولین حمام بعد از ابدومینوپلاستی به نوع پانسمان، وضعیت زخم، وجود درن و دستور جراح بستگی دارد. بعضی بیماران میتوانند حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از جراحی دوش بگیرند، درحالیکه ممکن است برای بعضی دیگر محدودیت بیشتری در نظر گرفته شود. برای حمامکردن ایمن:
- از آب ولرم استفاده کنید و از دوشگرفتن با آب بسیار داغ بپرهیزید.
- در روزهای اول، بهتر است هنگام حمام یک نفر در نزدیکی شما حضور داشته باشد.
- محل بخیهها را با لیف یا اسفنج مالش ندهید.
- پس از حمام، پوست اطراف زخم را با حوله تمیز و بهآرامی خشک کنید.
- از نشستن در وان، استخر و جکوزی تا زمان بستهشدن کامل زخم و تایید جراح خودداری کنید.

۷. تغذیه بعد از ابدومینوپلاستی
بدن بعد از جراحی برای ترمیم پوست و بافتهای شکم به انرژی، پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی کافی نیاز دارد. تغذیه مناسب میتواند به بهبود زخم، حفظ توان جسمانی و پیشگیری از مشکلاتی مانند یبوست کمک کند.
در روزهای اول ممکن است به دلیل اثر داروهای بیهوشی و مسکنها، اشتهای کمتری داشته باشید. در این شرایط، بهتر است وعدههای غذایی کوچک و سبک مصرف کنید و بهتدریج به برنامه غذایی معمول خود برگردید.
مهمترین توصیههای تغذیهای بعد از ابدومینوپلاستی عبارتند از:
- پروتئین کافی مصرف کنید: مرغ، ماهی، تخممرغ، گوشت کمچرب، لبنیات و حبوبات منابع مناسبی برای تامین پروتئین موردنیاز ترمیم بافت هستند.
- میوه و سبزیجات را فراموش نکنید: این مواد غذایی ویتامینها، مواد معدنی و فیبر موردنیاز بدن را تامین میکنند.
- آب کافی بنوشید: دریافت مایعات مناسب به پیشگیری از کمآبی و یبوست کمک میکند.
- از رژیمهای سخت خودداری کنید: محدودکردن شدید کالری در دوران نقاهت ممکن است دریافت مواد مغذی موردنیاز ترمیم زخم را کاهش دهد.
- از مصرف الکل و دخانیات بپرهیزید: این مواد میتوانند روند بهبودی را مختل کنند یا با داروهای تجویزی تداخل داشته باشند.
8. پیشگیری از یبوست
یبوست یکی از مشکلاتیست که ممکن است بعد از جراحی، بهویژه در اثر مصرف مسکنهای مخدر، کاهش تحرک و تغییر رژیم غذایی ایجاد شود.
ازآنجاکه زورزدن هنگام دفع میتواند فشار زیادی به شکم وارد کند، بهتر است از همان روزهای اول برای پیشگیری از یبوست اقدام کنید.
برای این کار، مایعات کافی بنوشید، غذاهای فیبردار مصرف کنید و پیادهرویهای کوتاه را در برنامه روزانه قرار دهید. در صورت نیاز، پزشک ممکن است ملین یا نرمکننده مدفوع تجویز کند.

9. کنترل درد، تورم و کبودی
احساس درد، کشیدگی، تورم و کبودی در روزهای اول بعد از ابدومینوپلاستی تا حدی قابلانتظار است. شدت این علائم به وسعت جراحی، میزان ترمیم جدار شکم و شرایط جسمانی بیمار بستگی دارد.
معمولا درد در چند روز اول بیشتر است و بهتدریج کاهش پیدا میکند. تورم هم ممکن است چند هفته تا چند ماه ادامه داشته باشد و با گذشت زمان کمتر شود.
برای کنترل این علائم:
- مسکنها را مطابق دستور پزشک مصرف کنید.
- از فعالیتهای سنگین و واردکردن فشار به شکم خودداری کنید.
- گن مخصوص را طبق برنامه تعیینشده بپوشید.
- هنگام استراحت، وضعیت بدن را طوری تنظیم کنید که فشار کمتری به خط برش وارد شود.
- پیادهرویهای کوتاه و منظم را فراموش نکنید.
چه زمانی بعد از ابدومینوپلاستی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
مقداری درد، تورم، کبودی، احساس کشیدگی و بیحسی پوست در روزهای اول بعد از ابدومینوپلاستی میتواند بخشی از روند طبیعی بهبودی باشد. بااینحال، اگر این علائم بهجای بهترشدن شدیدتر شوند یا با نشانههای غیرمعمول دیگری همراه باشند، باید موضوع را جدی بگیرید. بعضی علائم نیازمند تماس سریع با جراح هستند و بعضی دیگر به ارزیابی اورژانسی نیاز دارند.

علائمی که باید سریعا به اورژانس مراجعه کنید
در صورت مشاهده علائم زیر منتظر ویزیت بعدی نمانید و سریعتر به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس ناگهانی یا درد قفسه سینه: این علائم، بهخصوص اگر با سرفه خونی، ضربان قلب سریع یا احساس ضعف همراه باشند، میتوانند از نشانههای آمبولی ریه باشند.
- غش یا از دست دادن هوشیاری: کاهش سطح هوشیاری یا غش بعد از جراحی نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
- درد شدید و ناگهانی: اگر درد شکم بهطور ناگهانی شدید شود یا با مسکنهای تجویزشده کنترل نشود، باید علت آن بررسی شود.
- درد و تورم ناگهانی یک پا: درد، قرمزی، گرمی یا تورم یکطرفه ساق یا ران میتواند با لخته خون در وریدهای عمقی پا (DVT) مرتبط باشد و نیاز به ارزیابی فوری دارد.
علائمی که باید سریعتر به جراح اطلاع دهید
بعضی مشکلات لزوما به معنای وجود یک وضعیت اورژانسی نیستند، اما نباید تا نوبت بعدی ویزیت برای بررسی آنها صبر کنید. در صورت مشاهده موارد زیر با جراح یا تیم درمان تماس بگیرید.
- تب یا لرز
- قرمزی، گرمی یا تورم رو به افزایش اطراف زخم
- ترشحات چرکی یا بدبو
- خونریزی قابلتوجه
- افزایش ناگهانی ترشحات درن
- بازشدن بخیه یا لبههای زخم
- تهوع و استفراغ مداوم
- مشکل در دفع ادرار
- تغییر رنگ غیرطبیعی پوست
مراقبت های قبل و بعد از ابدومینوپلاستی را جدی بگیرید!
اگر قرار است ابدومینوپلاستی انجام دهید، بهتر است مراقبت از خودتان را از چند هفته قبل از عمل شروع کنید و بعد از جراحی هم برای برگشتن به روال عادی عجله نداشته باشید. بدن برای ترمیم بافتها به زمان نیاز دارد و رعایت مواردی که در این بلاگ گفته شد، میتواند این مسیر را ایمنتر کند؛ البته دقت کنید که زمانبندیهای گفته شده در این صفحه، برای همه یکسان نیست و شما باید نظر جراح خودتان را ملاک اصلی قرار دهید.
اگر درباره مراقبت های قبل و بعد از ابدومینوپلاستی سوال بیپاسخی در ذهن شما باقی مانده است، لطفا در قسمت کامنت با ما در میان بگذارید تا در اسرعوقت پاسخگوی شما عزیزان باشیم.