اگر چربی شکمتان نرم است و با دست گرفته میشود، نوع چربی آن با زمانی که شکم سفت و برجسته به نظر میرسد، یکسان نیست. همین تفاوت ظاهری ساده میتواند سرنخی از تفاوت چربی احشایی و زیرپوستی باشد؛ دو نوع چربی که از نظر محل تجمع، اثر بر سلامت و روش کاهش، رفتار متفاوتی دارند.
در ادامه این مطلب بررسی میکنیم چربی احشایی و چربی زیرپوستی دقیقا چه هستند، هرکدام در چه قسمتی از بدن تجمع پیدا میکنند و کدام نوع برای سلامتی خطر بیشتری ایجاد میکند. همچنین فرق چربی احشایی و زیرپوستی را از نظر روشهای کاهش وزن توضیح میدهیم و مشخص میکنیم برای کاهش چربی زیرجلدی و چربی احشایی چه راههایی وجود دارد.
اگر میخواهید بدانید چربی شکمی شما بیشتر به کدام نوع شباهت دارد و برای کاهش آن چه مسیری مناسبتر است، مطالعه ادامه این مقاله از وبلاگ دکتر مجید بهشتی منفرد را پیشنهاد میکنیم.
چربی احشایی چیست؟
چربی احشایی (Visceral Fat) نوعی لیپید یا همان چربی است که در عمق شکم و اطراف اندامهایی مثل کبد، معده، رودهها، کلیهها و پانکراس جمع میشود. این چربی برخلاف چربی زیرجلدی یا چربی زیر پوستی درست زیر پوست قرار ندارد و به همین دلیل با دست لمس نمیشود یا نمیتوان آن را نیشگون گرفت.
البته وجود مقداری چربی احشایی و چربی زیرپوستی در بدن طبیعی محسوب میشود. در واقع، چربی احشایی تا حدی از اندامهای داخلی محافظت میکند و بخشی از انرژی بدن را ذخیره میکند. اما زمانی که مقدار این چربی بیش از حد افزایش پیدا میکند، شرایط متفاوت میشود و باید تجمع آن را جدیتر بررسی کرد.
چربی زیرپوستی چیست؟
چربی زیرپوستی (Subcutaneous Fat) همان لایه نرم و قابل لمس چربی است که درست زیر پوست قرار میگیرد. اگر بخشی از شکم، پهلو، ران، باسن یا بازو را با انگشت بگیرید، معمولا همان چربی زیرجلدی را لمس میکنید. به همین دلیل، تشخیص ظاهری آن نسبت به چربی احشایی سادهتر انجام میشود.
بخش زیادی از چربی بدن (حدود ۹۰ درصد) را همین نوع چربی تشکیل میدهد. البته وجود چربی زیرجلدی برای بدن بیدلیل نیست. برای مثال، این نوع چربی به حفظ دمای بدن کمک میکند، از عضلات و استخوانها در برابر ضربه محافظت میکند و بخشی از انرژی مورد نیاز بدن را برای مدت طولانی ذخیره میکند؛ بنابراین وجود مقدار متعادل آن بخشی طبیعی از ساختار بدن محسوب میشود.
تفاوت چربی احشایی و زیرپوستی در بدن
خیلیها فکر میکنند فرق چربی احشایی و زیرپوستی فقط به محل تجمع آنها مربوط میشود؛ اما واقعیت این است که این دو نوع چربی از نظر میزان خطر، فعالیت متابولیکی، نحوه کاهش و حتی امکان تخلیه با جراحی با یکدیگر تفاوت دارند:
| ویژگی | چربی زیرپوستی | چربی احشایی |
| محل تجمع | درست زیر پوست و در نواحی مثل شکم، پهلو، ران، باسن و بازو جمع میشود. | در عمق شکم و اطراف اندامهایی مثل کبد، پانکراس، رودهها و کلیهها جمع میشود. |
| حالت ظاهری و لمس | نرمتر است و با دست لمس یا نیشگون گرفته میشود. | در عمق بدن قرار دارد و معمولا با دست لمس نمیشود. |
| سهم از چربی بدن | حدود ۹۰ درصد از کل چربی بدن را تشکیل میدهد. | حدود ۱۰ درصد از کل چربی بدن را تشکیل میدهد. |
| فعالیت متابولیکی | فعالیت متابولیکی کمتری دارد و اثر مستقیم کمتری بر اندامهای داخلی میگذارد. | فعالیت متابولیکی بیشتری دارد و مواد التهابی و اسیدهای چرب بیشتری آزاد میکند. |
| اثر بر سلامت | در مقدار متعادل بیشتر روی ظاهر و تناسب اندام اثر میگذارد. | افزایش بیش از حد آن با مشکلاتی مثل مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی و کبد چرب ارتباط پیدا میکند. |
| سرعت کاهش با لاغری | معمولا دیرتر کاهش پیدا میکند و برای کمشدن آن به زمان بیشتری نیاز داریم. | معمولا در جریان کاهش وزن زودتر از چربی زیرپوستی کاهش پیدا میکند. |
چون بدن در اکثر مواقع چربی احشایی را زودتر مصرف میکند. به همین دلیل، ممکن است در ماههای اول کاهش وزن هنوز تغییر زیادی در ظاهر شکم دیده نشود؛ اما مقدار چربی اطراف اندامهای داخلی کمتر شده باشد.
چربی احشایی در کدام نواحی بدن تجمع میکند؟
چربی احشایی برخلاف چربی زیرجلدی یا چربی زیر پوستی در سطح بدن پخش نمیشود و بیشتر در عمق حفره شکم تجمع پیدا میکند. این چربی زیر عضلات شکم قرار میگیرد و فضای میان اندامهای داخلی را پر میکند.
بخش مهمی از چربی احشایی اطراف اندامهایی مانند کبد، معده، رودهها، کلیهها، پانکراس و طحال جمع میشود. همچنین مقداری از آن در بافتهایی که اطراف رودهها قرار دارند یا رودهها را در جای خود نگه میدارند، ذخیره میشود.
کدام نوع چربی برای سلامتی خطرناکتر است؟
اگر بخواهیم فرق چربی احشایی و زیرپوستی را از نظر خطر برای سلامت بررسی کنیم، چربی احشایی اهمیت بیشتری پیدا میکند. چربی زیرجلدی یا چربی زیر پوستی در مقدار متعادل بیشتر روی فرم و ظاهر بدن اثر میگذارد، اما تجمع بیش از حد چربی احشایی میتواند عملکرد بخشهای مختلف بدن را تحت تاثیر قرار دهد.
دلیل اصلی این تفاوت به محل قرارگیری و فعالیت چربی احشایی مربوط میشود. این نوع چربی در اطراف اندامهای داخلی شکم قرار میگیرد و مواد آزادشده از آن از طریق جریان خون به کبد میرسند. در نتیجه، افزایش بیشازحد آن میتواند در ایجاد مقاومت به انسولین (بیماری قند خون) و کبد چرب نقش داشته باشد.
چگونه چربی احشایی را کاهش دهیم؟
برخلاف چربی زیرجلدی، چربی احشایی با لیپوساکشن تخلیه نمیشود، زیرا در عمق شکم و اطراف اندامهای داخلی قرار دارد؛ بنابراین، برای کاهش این نوع لیپید، مهمترین کار اصلاح سبک زندگی است. این تغییرات به شما در سوازندن چربی احشایی کمک میکند:
- ورزش هوازی منظم
- تمرینات قدرتی و مقاومتی
- مصرف قند و نوشیدنیهای شیرین
- خواب منظم و کافی
- مدیریت استرس
البته، در افراد مبتلا به چاقی شدید، گاهی تغییر سبک زندگی به تنهایی کافی نیست و پزشک بر اساس شرایط فرد، درمان دارویی یا جراحی چاقی مانند اسلیو و بایپس معده را بررسی میکند.
بهترین روشهای کاهش چربی زیرپوستی
برای سوزاندن چربی زیرپوستی میتوان علاوهبر اصلاح سبک زندگی، از جراحیهای پیکرتراشی نیز استفاده کرد. در جدول زیر میتوانید مهمترین راهکارهای کاهش چربی زیرجلدی را ببنید:
| روش | چه کمکی میکند؟ |
| رژیم غذایی و کاهش کالری | باعث میشود بدن بهتدریج از ذخایر چربی استفاده کند. |
| ورزش هوازی | به کاهش چربی کل بدن کمک میکند. |
| تمرینات قدرتی | عضلات را حفظ میکند و فرم بدن را بهتر میکند. |
| خواب و کنترل استرس | به کنترل اشتها و مدیریت بهتر وزن کمک میکند. |
| لیپوساکشن | چربی موضعی مقاوم در شکم، پهلو، ران و بازو را تخلیه میکند. |
| ابدومینوپلاستی و لیفت | برای افرادی استفاده میشوند که همراه با چربی، پوست اضافه و افتادگی هم دارند. |
شاید خیلیها فکر کنند برای کاهش چربی زیرپوستی باید فقط روی همان ناحیه ورزش کنند؛ اما واقعیت این است که کاهش این چربی در حالت طبیعی بهصورت کلی در بدن اتفاق میافتد. در مقابل، در روشهای پیکرتراشی، بهطور اصلی روی تخلیه چربی زیرجلدی همان نقطه از بدن تمرکز میشود.
برای کاهش چربی، اول نوع آن را بشناسید
شناخت تفاوت چربی احشایی و زیرپوستی کمک میکند برای کاهش چربی بدن مسیر درستتری را انتخاب کنید. چربی احشایی بیشتر با کاهش وزن، ورزش و اصلاح سبک زندگی کم میشود؛ درحالیکه چربی زیرپوستی یا چربی زیرجلدی در بعضی افراد بهصورت موضعی باقی میماند و ممکن است برای اصلاح فرم بدن به روشهای پیکرتراشی نیاز داشته باشد.
اگر با چربیهای موضعی مقاوم، افتادگی شکم یا تغییر فرم بدن روبهرو هستید، میتوانید برای بررسی شرایط خود با دکتر مجید بهشتی منفرد، متخصص جراحی عمومی و جراحیهای زیبایی مشورت کنید. ایشان در زمینه جراحیهای زیبایی مانند ابدومینوپلاستی، لیپوساکشن ۳۶۰ درجه، لیفت سینه و پروتز سینه فعالیت دارند و انتخاب روش مناسب را بر اساس وضعیت بدن و هدف شما بررسی میکنند.
سوالات متداول
۱. از کجا بفهمیم چربی شکم احشایی است یا زیرپوستی؟
اگر چربی شکم نرم باشد و با دست گرفته شود، بیشتر به چربی زیرپوستی شباهت دارد. در مقابل، شکم سفت و برجسته میتواند نشانه تجمع بیشتر چربی احشایی باشد. برای تشخیص دقیقتر، بهتر است بررسی پزشکی انجام شود.
۲. آیا چربی احشایی با لیپوساکشن از بین میرود؟
خیر. چربی احشایی در عمق شکم و اطراف اندامهای داخلی قرار دارد و با لیپوساکشن تخلیه نمیشود. این نوع چربی بیشتر با کاهش وزن، ورزش و اصلاح تغذیه کاهش پیدا میکند.
۳. چربی احشایی خطرناکتر است یا چربی زیرپوستی؟
چربی احشایی خطر بیشتری برای سلامت دارد؛ زیرا از نظر متابولیکی فعالتر است و با مشکلاتی مانند مقاومت به انسولین، کبد چرب، دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبی ارتباط دارد.
۴. آیا با ورزش شکم میتوان چربی زیرپوستی شکم را از بین برد؟
تمرینات شکمی عضلات را تقویت میکنند، اما باعث چربیسوزی موضعی نمیشوند. برای کاهش چربی زیرجلدی یا چربی زیر پوستی باید میزان چربی کل بدن کاهش پیدا کند یا طبق صلاحدید پزشک، روشهای پیکرتراشی بررسی شوند.
۵. چربی احشایی زودتر کم میشود یا چربی زیرپوستی؟
معمولا چربی احشایی در روند کاهش وزن زودتر از چربی زیرپوستی کم میشود. چربی زیرپوستی سرسختتر است و برای کاهش محسوس آن معمولا به زمان و تداوم بیشتری نیاز داریم.